
Đạo luật Child Status Protection Act (CSPA) có hiệu lực từ ngày Tổng Thống George W. Bush ký (tức là ngày 6 Tháng Tám, 2002) và được áp dụng vào những hồ sơ như sau:
1-Những đơn bảo lãnh (đơn I-130) được chấp thuận mà đơn xin chiếu khán hoặc đơn xin thay đổi tình trạng di trú chưa được quyết định.
2-Những đơn bảo lãnh (đơn I-130) đang chờ đợi sự quyết định trước hoặc sau ngày đạo luật được ban hành.
3-Những đơn đang chờ đợi sự quyết định của Bộ An Ninh Nội Chính (tức là Sở Di Trú) hoặc Bộ Ngoại Giao (tức là Lãnh Sự Hoa Kỳ).
Trước khi trình bày tiếp những Điều Khoản 4 tới Điều Khoản 6 tôi xin sơ lược qua những diện bảo lãnh thân nhân. Diện bảo lãnh thân nhân gồm có hai loại. Loại thứ nhất là Immediate Relative và loại thứ hai là Family Based Preference:
1-Diện Immediate Relative là diện bảo lãnh cho vợ, chồng, con độc thân dưới 21 tuổi (con nuôi và con mồ côi cũng được lọt vào diện này), cha hoặc mẹ của công dân Hoa Kỳ, và diện này là diện bảo lãnh thân nhân mau nhất so với nhũng diện bảo lãnh thân nhân khác.
2-Diện Family Based Preference được chia ra làm 5 Preferences (tức là năm ưu tiên). Ưu tiên 1 được dành cho những người con trên 21 tuổi chưa có gia đình của công dân Hoa Kỳ. Ưu tiên 2A được dành cho vợ, chồng, hoặc con cái dưới 21 tuổi của thường trú nhân. Ưu tiên 2B được dành cho những người con trên 21 tuổi chưa có gia đình của thường trú nhân. Ưu tiên 3 được dành cho những người con đã có gia đình của công dân Hoa Kỳ. Ưu tiên 4 được dành cho anh, chị hoặc em của công dân Hoa Kỳ.
Điều Khoản 4 và Điều Khoản 5: Tị nạn
Điều Khoản 4 và Điều Khoản 5 của đạo luật CSPA cũng tương tự như nhau và được áp dụng cho những hồ sơ tị nạn. Nhưng hai điều khoản có một khác biệt là Điều Khoản 4 được áp dụng cho những hồ sơ tị nạn được nộp tại Hoa Kỳ và Điều Khoản 5 được áp dụng cho những hồ sơ tị nạn được nộp ngoài Hoa Kỳ.
Hai điều khoản này được áp dụng khi người con độc thân muốn đoàn tụ hoặc đứng cùng đơn với cha hoặc mẹ mà đơn xin tị nạn của cha hoặc mẹ đã được chấp thuận. Người con đó dưới 21 tuổi khi cha hoặc mẹ nộp đơn xin tị nạn nhưng thời gian chờ đợi hồ sơ tị nạn được chấp thuận quá lâu, người con đó đã quá 21 tuổi, thì với đạo luật CSPA, nay người con đó sẻ được sở Di Trú Hoa Kỳ xác định là con dưới 21 tuổi và sẽ được hưởng quyền lợi di trú.
Điều Khoản 6: Không chuyển diện ưu tiên 2B sang ưu tiên 1
Điều Khoản 6 của đạo luật CSPA quy định rằng hồ sơ bảo lãnh tự động chuyển diện ưu tiên 2B (tức là diện của những người con độc thân trên 21 tuổi của thường trú nhân) qua sang diện ưu tiên 1 (tức là diện của những người con độc thân trên 21 tuổi của công dân Hoa Kỳ) khi người bảo lãnh trở thành công dân Hoa Kỳ.
Nhưng Điều Khoản 6 cũng quy định rằng những người con độc thân trên 21 tuổi được quyền yêu cầu hồ sơ bảo lãnh không chuyển từ ưu tiên 2B sang ưu tiên 1.
Chắc quý vị cũng thắc mắc là tại sao điều khoản này cho phép người được bảo lãnh yêu cầu hồ sơ không chuyển từ ưu tiên thấp qua ưu tiên cao vì ai ai cũng muốn hồ sơ của họ được chuyển từ ưu tiên thấp sang ưu tiên cao. Nhưng quý vị nên hiểu rằng đạo luật này được áp dụng cho tất cả hồ sơ bảo lãnh theo diện thân nhân cho tất cả quốc gia trên thế giới.
Điển hình thứ nhất là ngày ưu tiên (tức là priority date) của diện ưu tiên 2B (tức là diện của những người con độc thân trên 21 tuổi của thường trú nhân) cho Tháng Bảy, 2022, là ngày 11 Tháng Mười, 2011 và ngày ưu tiên của diện ưu tiên 1 cho Tháng Bảy, 2022, là ngày 12 Tháng Ba, 2012.
Nếu thường trú nhân bảo lãnh cho người con 22 tuổi, độc thân và là công dân Philippines, và sau khi nộp đơn bảo lãnh người thường trú nhân trở thành công dân Hoa Kỳ, diện ưu tiên của người con sẽ được tự động chuyển sang ưu tiên 1.
Sự chuyển diện sẽ có lợi cho người con đó cho nên người con đó sẽ không chống đối sự chuyển diện đó. Trường hợp này đã xảy ra cho công dân Việt Nam vào thời gian trước năm 2018. Trong thời gian đó diện ưu tiên 1 đi trước diện ưu tiên 2B nhưng trong điển hình trên.
Điển hình thứ hai là ngày ưu tiên 2B cho công dân Việt Nam cho Tháng Bảy, 2022, là ngày 22 Tháng Chín, 2015, và ngày ưu tiên 1 cho công dân Việt Nam cho Tháng Bảy, 2022, là ngày 1 Tháng Mười Hai, 2014.
Nếu thường trú nhân bảo lãnh cho người con 22 tuổi, độc thân và là công dân Việt Nam, và sau khi nộp đơn bảo lãnh người thường trú nhân trở thành công dân Hoa Kỳ, đương nhiên người con đó sẽ yêu cầu chống lại sự tự động chuyển đó vì ngày ưu tiên cho diện ưu tiên 2B sẽ tới sớm hơn diện ưu tiên 1. Trong trường hợp này thì người con sẽ tiếp tục được coi là diện ưu tiên 2B.